Khai thác cát càng ngày càng nhiều thì lòng sông càng sâu, dòng chảy thay đổi, thậm chí tạo nên nhiều hàm ếch gây sạt lở. Do đó, việc sản xuất cát nhân tạo là cần thiết, nguyên liệu từ đá Granit, ở nước ta có nhiều vô tận.

Máy sản xuất cát bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, người Đức cho ra đời máy nghiền Roto trục đứng, thực chất là “máy nghiền ly tâm va đập”, chất lượng sản phẩm cao hơn nhiều so với máy nghiền côn thông thường. Từ đó đến nay, hàng chục nhà chế tạo ở các nước khác nhau trên thế giới đã cải tiến, cho ra nhiều dòng máy với tính năng vượt trội hơn, song vẫn theo nguyên lý “nghiền ly tâm va đập”, sử dụng nhiều hợp kim cứng như “vonfram-crôm” để chống bào mòn các chi tiết máy...

Loại công nghệ mới sản xuất tại Liên Xô cũ và Nga sau này đáng chú ý hơn. Năm 1985, Liên Xô tiến hành cải tổ một số hãng sản xuất đã đầu tư sản xuất máy nghiền Roto trục đứng, giá thành rẻ hơn song chất lượng không cao, cho nên vẫn phải nhập hàng loạt thiết bị của phương Tây.

Năm 1993 xuất hiện máy nghiền ly tâm va đập có kết cấu khác thường, không sử dụng gối đỡ vòng bi mà công suất cao hơn nhiều so với máy phương Tây, đó là máy nghiền Roto trục đứng va đập với gối đệm không khí. Đây là phát minh của tiến sĩ Lisitca Vasili Ivanovich từ năm 1980, nhưng là sáng chế thuộc bí mật quốc gia, cho nên không ai được tiếp cận. Sau đó, theo đề nghị của tác giả, công trình “gối đệm không khí” được cấp có thẩm quyền cho phép khởi động lại một cách chính thức.

Từ năm 2000, nhóm chế tạo do tiến sĩ Lisitca Vasili chủ trì đã chuyển về tập đoàn IST Saint – Petersburg để thành lập hãng “Công nghệ mới” với tên gọi sản phẩm chủ lực là máy nghiền “Titan”. Sản phẩm đã được tiêu thụ nhiều nơi kể cả Pháp. Cho tới nay máy Titan đã bước sang thế hệ thứ tư và còn đang tiếp tục cải tiến thành “gối điện từ trường”.

Một số chuyên gia Việt Nam cho biết, máy nghiền Titan tại Nga có những tính vượt trội, giá thành rẻ so với máy của phương Tây: dễ vận hành, dễ di chuyển, hãng cung cấp thiết bị sẵn sàng cung cấp phụ tùng thay thế cũng như hướng dẫn, vận hành, bảo dưỡng theo hợp đồng cung cấp thiết bị.

Với sự giúp đỡ của Viện Cơ học ứng dụng thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, hãng “Công nghệ mới” của Nga đã có đại diện ở Việt Nam là Công ty Cổ phần Thương mại và sản xuất Tân Đại Lợi. Doanh nghiệp này đang bàn với bạn sẽ tiến hành liên doanh lắp ráp máy nghiền Titan tại Việt Nam, chắc chắn giá thành sẽ rẻ hơn. Đây cũng là điều kiện cho nước ta đầu tư thiết bị này để sản xuất cát nhân tạo, giảm thiểu tối đa các hệ lụy do khai thác cát tự nhiên gây ra...

KS PHAN PHÙNG SANH